16yy.dan sonra çıkartılan para:EŞREFİ
1840 yılında basılmış 20 kuruş değerinde gümüş sikke:MECİDİYE
1888 tarihinden başlayarak Osmanlıda kullanılan bir top:KRUP
Akıncılar ocağının komutanı:MALKOÇ
Ana kütük defterine adı ve ücreti yazılmış yeniçeriler ve diğer hizmetlilere verilen ad:ESAMİLER
Anadolu beyliklerinde donanma askeri:AZAP
Anadolu Selçukluları Döneminde ortaya çıkan, esnaf örgütü:AHİLİK
Asker yetiştirilmek için, savaş tutsaklarından beştebir oranında ayrılan acemioğlan adayları:PENCİK
Asker yetiştirilmek üzere Yeniçeri ocağına alınacak çocukları seçip toplama işi:DEVŞİRME
Askeri Polis Teşkilatı:ZAPTİYE
Atama emri:BERAT
Avrupa kıtasında kalan topraklarımıza verilen ad:RUMELİ
Avrupalılara, özellikle de Fransızlara verdikleri ad:FRENK
Avrupalıların verdiği ad:OTOMAN
Avusturya’ya ve halkına verilen ad:NEMSE-NEMÇE
Bakan:VEZİR
Başbakan:SADRAZAM
Başbakanlık:SADARET
Başkomutan:SERDAR
Basra’da kullanılan bir gümüş para:LARİN
Bingazi ve Trablusgarp’tan alınan bir çeşit vergi:HİM
Bir bölgede bütün tımarlı sipahilerin en büyük amiri:ALABEYİ
Bir vilayetten diğer vilayete geçerken mallardan alınan vergi:AMEDİYE
Birinci Dünya Savaşında Osmanlı ordusunda kullanılan bir tür başlık:KABALAK
Birincisınıf Ula rütbesi ile vezirlik arasında yüksek birsivil aşama:BALA
Borçlar yönetimi:DÜYUNU UMUMİYE
Bostancıların, baltacı ve kapıcıların giydikleri, kırmızı çuhadan yapılmış, ucu kıvrık, uzunca başlık:BARATA
Bulgarlar’dan oluşan Voynuk Teşkilatındaki küçük rütbeli subaylar:LİKATOR
Büyük konaklarda mutfak işlerinde çalıştırılan uşak:AYVAZ
Camiileri mahalleden ayıran duvar:HARİM
Çarşı, Pazar yerleri:SATAK
Çatı arasında veya dükkanların üstünde yer alan alçak tavanlı asma kat:ŞİRVANİ
Celeplik yapanlara verilen ad:İZLATKO
Cenova Cumhuriyetine verdikleri ad:CENEVİZ
Deniz subay ve erlerine verilen ad:TERSANELİ
Derebeyi konumuna ulaşan taşra ileri gelenlerine verilen ad:AYAN-EŞRAF
Dev.Birinci sınıf ‘’Ula'’ rütbesi ile vezirlik arasında yüksek bir sivil aşama:BALA
Dev.Resmi dairelerde, yazı işleriyle uğraşılan bölüm:AKLAM
Dev.Toprak kaybettiği ilk antlaşma:KARLOFÇA
Devlet görevindeki sorumlu kişiler:EMİN
Devlet görevlerindeki sorumlu kişilere verilen ad:EMİN
Devlet görevlilerini yetiştiren okul:ENDERUN
Din, yargı ve öğretim işleriyle uğraşan devlet görevlileri sınıfı ve bunların mesleği:İLMİYE
Donanmada kullanılan bir tür küçük savaş gemisi:KIRLANGIÇ
Donanmada kullanılan ve ana güvertesi ile iki alt güvertesinde top bataryaları bulunan bir kalyon türü:KARAKA
Donanmanın büyük gemileri:KARAVELA
Eflak ve Buğdan beylerinin eşlerine verilen san:DOMNA
Emekliye ayrılacak yeniçeri aşçıların kendilerine sermaye toplamak için yapıp dağıttıkları bir tür pide:KAHİ
Emir çavuşu veya haberci:KARAKULAK
Eski
Türk devletlerinde, özellikle Selçuklularda şehzadelerin eğitimi yada
bağımsız bir eyaletin yönetimi ile görevli vezir:ATABEK
Eskiden Anadolu beyliklerinde donanma hizmetlerinde görevlendirilen asker:AZEB
Eskiden asker yetiştirilmek için, savaş tutsaklarından beşte bir oranında ayrılan acemioğlan adaylarına verilen ad:PENCİK
Eskiden askerlerin aldıkları üç aylık maaşın Şevval, Zilkade ve Zilhicce aylarına denk gelen dördüncü bölümü:LEZEZ
Eskiden atlı fedai asker:CANBAZ
Eskiden kullanılmış mermi yerine çakıl taşı atan bir tür top:ÇAKALOZ
Eskiden Müslüman olmayanlardan alınan bir çeşit vergi:CİZYE
Evkaf idaresi tarafından fakirlere dağıtılan yiyecek ve ödenek:CERAYE
Evkaf idaresi tarafından fakirlere dağıtılan yiyecek ve ödenek:CERAYE
Eyalet askerlerine bağlı bir sınıf:SAKA
Eyalet Askerlerine bağlı bir sınıf:YAYA-SAKA
Eyalet paşaları ve sancak beylerine bağlı olarak görev yapan bir sınıf asker:SEKBAN
Eyalet valilerinin buyruğundaki başıbozuk asker:SARICA
Eyâletlerde, hudutlardaki muhafız askerler:FARİSAN
Frenk ve özellikle Venedik elçilerine verilen ad:BALYOZ
Gece bekçisi:ASES
Gümrük vergisi:BAÇ-BAC
Hanedanının kökenini oluşturan konar göçer topluluk:KAYILAR
Haremdeki padişah kadını:KARVAŞ
Has ahırın en büyük yöneticisi:MİRAHUR
Hazine arazisini ekip biçenlerin ödediği vergi:TAPU
Hükümdarın ata binerken üzengisini tutan kişi:RİKABDAR
II.Abdülhamit’in sürgüne gönderildiği Selanik’teki ikmet ettiği köşkün adı:ALATİNİ
II.Bayezit’in şiirlerinde kullandığı maslah:ADLİ
II.Mahmut zamanında savaş masraflarını karşılamak üzere çıkarılan para(1810):CİHADİYE
İki alaydan oluşan askeri birlik:LİVA
İkinci Mahmut devrinde feslerin tepesine püskülü tutturmak için takılan metal tepelik:FERAHİ
İkinci Mahmut döneminde, yeniçeri ocağı kaldırıldıktan sonra kurulan yeni ordunun adı:ASAKİRİMANSURE
İleri gelenlerinin kullandığı bir bıçak türü:AKVA
İlhanlı Devleti’nin kurucus olan ünlü Moğol hükümdarı:HULAGUHAN
İlhanlılarda ordu müfettişine verilen ad:YASAVUL
İlmiyenin giydiği bir üstlük:LATA
İskelelerden alınan vergi:MAKİRİYE
Kadılara ve müderrislere verilen ad:ULEMA
Kamu gelirlerini kiralamaya dayanan vergi toplama sistemi:İLTİZAM
Kapıkullarına üç ayda bir ödenen aylık:ULUFE
Kapıkulu süvairlerinin oğullarına verilen ad:VELEDEŞ
Kara ordusu komutan:SERASKER
Karadağdan Romanya’ya dek uç boylarda yaşayan çoğu İslavlaşmış köylüler:EFLAKAN
Karadeniz’in kuzeyinde kalan sınır eyaleti:ÖZİ
Karavaşlar arasından seçilen padişah gözdesi:HASEKİ
Kavuk:ERSUSA
Kazaskerlere verilen san:SADIR
Klasik döneminde belediyenin İşlevini yerine getiren yönetim birimi:İHTİSAB
Kol gezen kolluk eri:SALMA
Konaklarda, harem ile selamlık arasındaki daire:MABEYAN
Lalanın altındaki acemilerin birbirine hitap biçimi:LALADAŞ
Lozan Antlaşmasının yapıldığı saray:RUMİNE
Macaristan ve Slovenya dolaylarında sancak beylerine ve küçük prenslere verilen san:BAN
Macaristan, Slovenya dolaylarındaki sancak beylerinin ünvanı ya da onların yönettikleri toprak:BANLIK
Malı otlaklardan alınan vergi:OTLAKİYE
Mısır Trablus ve Cezayir darphanelerinde basılan Osmanlı altını:SULTANİ
Mısır valisine verilen ünvan:HİDİV
Mondros Mütarekesi ertesi Mardin’de çıkan aşiret ayaklanması(11 Mayıs-18 Ağstz 1919):ALİ BATI
Okul kitaplarının genel adı:SUPARA
Ölen yeniçerilerin çocuklarına verilen ad:NANHAR
On ikinci yüzyılda Selçuklular döneminde İran’ın Kaşan kentinde üretilen bir tür seramik:LAKABİ
Ordu hizmetlerinde kullanılan Hıristiyanlara verilen isim:CERAHOR
Ordunun kullandığı bir top:DEHEN
Ordunun merkeze göre iki yanından her biri:CENAH
Ordunun zırhlı sınıfına mensub nefer:CEBECİ
Orduya komuta eden vezir:SERASKER
Osmanlı Devleti’nde kol gezen kolluk eri:SALMA
Osmanlı Donanmasında kullanılmış bir tür savaş gemisi:KÖKE
Osmanlı mimarlığında ilk zamanlarda ortaya çıkan Klasik dönemlerde terk edilen cami plan şeması:ZAVİYELİ
Osmanlı mimarlığında, mukarnaslı başlıkların en üst bölümü:ASABA
Osmanlı Ordusunda, dağ geçitlerini aşan, temizleyen ve koruyan, buradan geçenlerin güvenliğini sağlayan görevliler:BELDAR
Osmanlı ordusunun kullandığı bir top:DEHEN
Osmanlı Ordusunun kullandığı bir tür top:DEHEN
Osmanlıca nasipsiz,kısmetsiz anlamında:BİVAYE
Osmanlı’da özgürlüğü geri verilmiş kul ya da karavaş:MUTAK
Osmanlılar’da fıçı, varil gibi şeylerin ağırlığını ve hacmini tayin etme işi:ESTİMARE
Osmanlılarda gümrük vergisi:BAÇ
Osmanlılarda önceleri halktan yalnız olağanüstü durumlarda, sonraları ise sürekli olarak toplanan vergi:AVARIZ
Osmanlılar’da öncü görevi:ÇARKA
Osmanlıların ilk zamanlarında Türk asıllı hafif piyadeler:AZAB
Osmanlı’nın Afrika’daki son toprak parçasını kaybettiği antlaşma(1912):UŞİ
Padişah divanının türlü kalemlerinde görev yapan baş yazmanlarına verilen ad:AMETÇİ
Padişah hareminde önemli kadınlar tarafından giyilen abşlık:BAĞTAK
Padişah III. Selim’in şiirlerinde kullandığı mahlas:İLHAMİ
Padişah karısı:MELİKA
Padişah ölünce tahta geçecek oğlunun devlet yönetimindeki etkili gruplarca kabül ve tasdik edilmesi:BİAT
Padişah sarayında harem dairesi ile dış daireleri arasındaki bölüm:MABEYİN
Padişah ve devlet ileri gelenlerinin seferden dönmeleri dolayısıyla yazılan şiire verilen ad:KUDUMİYE
Padişah yakınlarına ve emrinde bulunanlara verilen ad:KARİN
Padişah, sadrazam, vezirler ve yüksek dereceli devlet erkanının giydiği kavuk:YUSUFİ
Padişaha yakın olan görevliler, mabeyinciler:KURENA
Padişahın bir miktar toprağı birine mülki olarak veya gelirinden yararlanmak üzere vermesi:IKTA
Padişahın giyeceklerine bakan memur:ÇUHADAR
Padişahın gözde cariyesi:HASEKİ-İKBAL
Padişahın yakın adamlrı:KURENA
Padişahların adına yaptırılan birden çok minaresi bulunan büyük cami:SELATİN
Padişahların adına yaptırılan ve birden çok minaresi bulunan büyük camilere verilen ad,Sultanlar:SELATİN
Padişahların av kuşlarını yetiştiren görevli:KUŞBAZ
Padişahların gönül almak ya da birini ödüllendirmek için giydirdikleri değerli kumaştan yapılmış kürk:HİLAT
Padişahların hükümet anlayışları bakımından yönetiminden sorumlu oldukları halk:EMANETULLAH
Padişahlarının makam koltuğuna verilen ad:SERİR
Padişahlarının yeniçeri ağası başta olmak üzere ocak ağalarına dağıttıkları yazlık giysi veya kumaş:BAHARİYE
Piyade askeri:YENİÇERİ
Postacılık, kuryelik ve muhafızlık yapan, törenlerde yer alan asker sınıfı:PEYK
Resmi dairelerde yazı işleriyle uğraşan bölümlere verilen ad:AKLAM
Resmi evrakı hazırlayan ünite katiplerin çalıştığı yer:KALEM
Romanya yerli halkına verilen ad:ULAH
Rumca anlaşmaları yazan Rum Katibi:GRAMATİKOS
Rumeli Eyaletlerinden biri:ÖZİ
Rumeli’de gece bekçilerine verilen ad:PAZVANT
Rumeli’de tutulan tevzi defterlerine verilen ad:PURUZ
Rumeli’deki büyük toprak sahipleri:GOSPODAR
Sadrazam kavuğu:KALLAVİ
Sadrazam, vezir gibi devlet adamları tarafından devlet adamlarına verilen ad:RİKABİYE
Şairlerin şiirlerinde övdükleri büyük kişilerden aldıkları bahşiş:CAİZE
Saltanat sancağı:AKALEM
Saltanat sancağı:AKALEM
Sancak beylerine verilen ad veya unvan:BEYLERBEYİ
Sancak beylerine verilen unvan:BAN
Saray hekimi:OTACI
Sarayda yemeklere bakan kimse:ÇAŞNİGİR
Sarayın ve şehrin güvenliğinden sorumlu askarler:BOSTANCI
Sarayında,baltacı ve kapıcıların giydikleri kırmızı çuhadan veya keçeden yapılmışboyu uzunca başlık:BARATA
Sarayının iç teşkilâtı:ENDERUN
Saraylarda harem ve hazine dairelerinin bulunduğu yer:ENDERUN
Saraylarda hizmet eden hadımların genel adı,hadım ağası:TAVAŞİ
Saraylarda hizmet gören hadımağalarının beyaz ırktan olanı:AKAĞA
Saraylarda türlü devlet hizmetleri için aday olarak yetiştirilen gençlere verilen ad:İÇOĞLANI
Savaş giderlerini karşılamak için alınan vergi:İMDADİYE
Şehir güvenlik amiri:SUBAŞI
Şehzade eğitmeni:LALA
Şehzadenin hükümdar olarak tahta çıkması:CÜLÜS
Selçuklu şehzadelerin eğitimiyle uğraşan öğretmen, lala:ATABEY
Selçuklular’da geliri Tımarlı Sipahilere verilen toprak:İKTA
Selçuk’un eski adı:AYASULUK
Silahların bakım ve onarımını yapmakla görevli asker sınıfı:CEBECİ
Sınır boylarında görev yapan asker sınıfı:SEKBAN
Sınır nişanı:URA
Sipahilerin aldığı en büyük tımar:ZEAMET
Son saray ressamı olan İtalyan ressam:FAUSTO ZONARO
Sultan 3.Ahmet Devrinde, Bursa ve Üsküdar’da dokunan çatma türünde ipekli kumaş:AHMEDİ
Sultanlar tarafından yaptırılan büyük camiler:SELATİN
Tarih yazarlarına verilen isim:VAKANÜVİS
Taşıma işlerinde kullanılan at, deve, katır gibi hayvanlara verilen ad:MEKKARE
Tımar sahiplerinin savaşa hazır olarak beslemek mecburiyetinde oldukları asker:CEBELİ
Toprak düzeninde yıllık geliri yüz bin akçeyi aşan dirlik.:HAS
Topraksız köylüden alınan kazanç vergisi:BADIHAVA
Tören ve alaylarda padişahın, vezirin yanında yürüyen görevliler:ŞATIR
Trablus ve Bingazi’deki hurma ve zeytin ağaçlarıyla kuyulardan aldığı vergi:LEZ
Tümgenerale eşit bir rütbe:RİYALA
Tunus ve Cezayir Bey’lerine verilen ad:DAYI
Turfanda sebze meyvelerden alınan vergi:GEVARE
Ücretli Osmanlı askeri:KAPIKULU
Üzerinde aslan resmi bulunan Osmanlı parası:ESEDİ
Vergi denetimi ve tahsili ile Maliyeye ilişkin soruşturmaları yapan memura verilen ad:BAKIKULU
Vergi ve haraç vermeyen Müslüman ahaliye verilen ad:BERAYA
Vezir kavuğu:KALLAVİ
Vezir ve Beylerbeyine bağlı olarak görev yapan hafif süvari örgütünün askeri:DELİ
Vezir ve Beylerbeyine bağlı olarak görev yapan hafif süvari örgütünün askeri:DELİ
Vezir:ASAF
Vezirler:VÜZERA
Yargı sisteminde Şeyhülislamdan sonra gelen en yüksek görevliye verilen ad:KAZASKER
Yaygınlık kazanmış bir yazı türü:DİVANİ
Yedi Osmanlı saltanat sancağından birinin adı:AKALEM
Yedi saltanat sancağından biri:AKALEM
Yeni evlenen erkeklerden alınan bir tür vergi:ARUSİYE
Yeni evlenen erkeklerden alınan vergi:ARUSİYE
Yeniçeri bölüklerinin en kıdemsiz subayı ve erlerinin en kıdemlisi:BAŞESKİ
Yeniçeri kışlası:ODA
Yeniçeri kuruluşunda görevi alaylarda selam törenlerini düzenlemek ve yönetmek olan subay:ODABAŞI
Yeniçeri oçağına küçük yaşta giren oğlanların giydiği kırmızı abadan yapılmış giysi:KIZILABA
Yeniçeri ocağına yeni girmiş delikanlı:CİVELEK
Yeniçeri ocağında tabur:ORTA
Yeniçeri ocağının kaldırılmasından önceki güvenlik görevlisi:ASES
Yeniçeri salma erlerinin giydikleri kırmızı çuhadan yapılmış cüppe:PIRPIRI-PİRPİRİ
Yeniçeriler tarafından kullanılan ve atların eyerlerinde asılı duran altı toplu gürz::BOZDOĞAN
Yeniçerilere verilen üç aylık ücret:ULUFE
Yeniçerilerinin, görevleri aşcılık olan küçük zabitlerine verilen ad:USTA
Yeniçerilikte bir sınıf süvari askeri:ULUFECİ
Yeniçerililere verilen ad:SOLAK
Yeniçerililerin kayıtlı oldukları kütük defter:ESAME
Yozgat ilinin Osmanlı Devrindeki adı:BOZOK
Yüzbin akçeyi aşan dirlik:HAS
Zabıta görevlisi:BÖCEKBAŞI
Zamanın olaylarını saptamakla görevli kişi:VAKANÜVİS
Zeytin ve hurma ağaçları ile kuyulardan alınan vergi:LEZ
1 Ocak 2007
Balıkçılık
terimleri ilginç ve hemen her yerde karşımıza çıkabilmektedir. Bu
sözlükte ulaşabildiğimiz bütün terimleri bir araya getirmeye çalıştık.
Buyrun terimlere;
Adriya denizinde kullanılan çok hafif büyük gondol:PEOTA
Ağaç çemberler üzerine örülmüş torba biçiminde balık ağı:VİNTER
Ağ’dan balık toplamaya yarayan bir çeşit araç:GİDAL
Ağın her suya atılışıyla bir defada yakalanan balık:FOROZ
Ağları keserek balıkçılara zarar veren bir çeşit çağanoz:ÇALPARA
Ağların alt ve üst kenarları:YAKA
Ağların sakata gelmesi ile yırtılan ağ gözlerinin iğne adı verilen tahta veya plastik bir araç ile onarılması:MERAMET
|